Hacim Hesaplama ve Kazı-Dolgu Analizi

Şantiyede en sık sorulan iki soru şudur: "Bu yığında ne kadar malzeme var?" ve "Geçen aydan bu yana ne kadar toprak taşındı?" İkisi farklı hesaplardır ve CartaX'te farklı ekranlarda yapılır. Aradaki ayrımı bilmek, çıkan sayıya güvenip güvenemeyeceğinizi belirler.

Tek dönem: hacim ölçümü (stok sahası)

Tek bir uçuşunuz varsa elinizde yalnız bir yüzey vardır. Hacim ise iki yüzey arasındaki farktır — üst yüzey ile bir taban. Taban ölçülmemişse varsayılmak zorundadır, ve bu varsayım sonucun doğruluk sınırıdır.

Nokta bulutu görüntüleyicisindeki Hacim aracı tam olarak bunu yapar: seçtiğiniz poligonun yatay alanını hesaplar ve sabit 5 m derinlik varsayımıyla çarpar. Aracın kendisi bunu ekranda açıkça yazar — "Hacim yaklaşımı: yatay alan × sabit 5 m derinlik varsayımı". Bu bir büyüklük mertebesi tahminidir; hakediş veya fatura için kullanılacak bir sayı değildir.

Gerçek m³ istiyorsanız iki yoldan biri gerekir:

• İki dönem karşılaştırın (aşağıdaki bölüm) — taban ölçülmüş olur
• Ya da yığın öncesi uçuşun ortofoto + DTM çiftini (veya CartaX Studio fotogrametri çıktısını) referans dönem olarak kullanın — yalnız DEM'den oluşan bir dönem oluşturulamaz, yükseklik modeli her zaman bir ortofotoya bağlı yüklenir

Analiz ortamının nokta bulutu karşılaştırmasında da bir "Hacim ölçümü" aracı vardır: nokta bulutuna bir hacim kutusu yerleştirirsiniz ("Hacim kutusunu yerleştirin; ESC ile iptal edin."), kutuyu sürükleyip boyutlandırırsınız ve kutunun hacmi görüntülenir. Bu da bir kutu hacmidir — yığının gerçek yüzeyini izlemez; hızlı bir üst sınır tahmini olarak kullanın.

İki dönem: Analiz ekranında kazı-dolgu

Gerçek hesap Analiz ortamında yapılır (Analiz ortamı Profesyonel pakete dahildir; Ücretsiz pakette açılmaz). Aynı sahanın iki dönemini (epoch) yan yana açar, kapalı bir poligon çizersiniz. CartaX poligonun içini bir ızgaraya böler, her hücrede iki dönemin yüzey kotunu örnekler ve farkı hacme çevirir.

İşaret sözleşmesi sabittir: dz = yeni − eski. Pozitif fark dolgu, negatif fark kazıdır.

Çıktıda dört sayı görürsünüz:

Alan	Anlamı
Kazı (m³)	Zeminin alçaldığı hücrelerin toplamı
Dolgu (m³)	Zeminin yükseldiği hücrelerin toplamı
Net (m³)	Dolgu − Kazı (denge)
Alan (m²)	Poligonun yatay izdüşümü

Yüzey iki kaynaktan okunabilir. Her iki dönemde de DSM/DTM varsa kotlar doğrudan yükseklik modelinden örneklenir (ızgara üst sınırı ~12.000 hücre). DEM yoksa ama iki dönemde de 3D mesh varsa hesap model yüzeyinden yapılır; bu yol daha pahalı olduğundan ızgara 1.600 hücreyle sınırlıdır ve tipik olarak birkaç saniye sürer. Hiçbiri yoksa araç pasif kalır ve "Kazı-dolgu için her iki epoch'ta DSM/DTM gerekir" uyarısını verir — sessizce sıfır döndürmez.

DSM/DTM seçimi sonucu nasıl etkiler

Bu, sonucu en çok bozan tek karardır. DSM yüzeydeki her şeyi, DTM ise çıplak zemini taşır.

• Zemin hareketi ölçüyorsanız DTM kullanın. DSM ile çalışırsanız iki dönem arasında büyüyen otlar, park etmiş bir kamyon ya da kurulan bir konteyner ofis hacme dolgu olarak yazılır.
• Yığının kendi hacmini ölçüyorsanız üst yüzey DSM'den, taban ise yığın öncesi DTM'den gelmelidir.
• İki dönemde farklı tür model kullanmayın (biri DSM, diğeri DTM). Fark, toprak hareketi değil model türü farkı olur.

Sonuçları yorumlama

Kapsama oranını okuyun. Poligonun bir kısmı iki modelin ortak kapsamı dışında kalırsa ya da NoData hücrelere denk gelirse sonuç poligonun yalnız bir bölümünü temsil eder. CartaX bunu oran olarak bildirir; oran 1'in altındaysa sayı eksiktir. Poligon ortak kapsamın tamamen dışındaysa hesap yapılmaz.

Hücre boyutunu hatırlayın. Izgara üst sınırlı olduğundan çok geniş poligonlarda hücreler büyür ve ince detay ortalamaya gider. Büyük sahayı tek poligonla değil, birkaç poligonla ölçün — hem daha doğru, hem de nereden ne çıktığı ayrışır.

Referans yüzeyi rapora yazın. "1.240 m³ kazı" tek başına eksik bilgidir; hangi iki tarih, hangi model türü ve hangi poligonla ölçüldüğü olmadan sayı doğrulanamaz.

Özet

Soru	Yanıt
Tek uçuşla gerçek hacim çıkar mı?	Hayır — taban varsayılır (sabit 5 m yaklaşımı)
Gerçek m³ nerede?	Analiz ekranı (Profesyonel paket), iki dönem karşılaştırması
İşaret sözleşmesi?	dz = yeni − eski; + dolgu, − kazı
DEM yoksa?	İki dönemde mesh varsa model yüzeyinden hesaplanır
Hangi model türü?	Zemin hareketi → DTM; nesne hacmi → DSM
Sonuç eksikse ne olur?	Kapsama oranı düşer ve uyarı basılır