Harici Harita Katmanları: WMS, WMTS ve TMS Servislerini Haritanıza Ekleme

Sahada ürettiğiniz ortofoto çoğu işte tek başına yetmez; üstüne bir imar planı, bir kadastro altlığı ya da farklı tarihli bir uydu görüntüsü koymanız gerekir. Bu altlıklar genellikle belediyelerin, kurumların ve açık veri programlarının yayınladığı harita servislerinde hazır bekler — ama onları indirip dönüştürmek ve kendi verinizle hizalamak saatler alır. Harici katman özelliği bu adımı atlar: servisin adresini yapıştırırsınız, katman doğrudan haritanızda belirir; kendi katmanlarınız gibi açılır, gizlenir ve paylaşılır.

Hangi servisler desteklenir?

Servis türü	Ne verir	Adres biçimi
WMTS / TMS / XYZ	Önceden hazırlanmış karo mozaiği; en hızlı ve en sağlam yol	https://…/{z}/{x}/{y}.png şablonu (TMS için {-y}, WMTS için {TileMatrix}/{TileRow}/{TileCol}) ya da düz servis adresi
WMS	Sunucunun her görünüm için anlık çizdiği görüntü; katman adı ister	https://…/wms

Şablon adres ({z}/{x}/{y} içeren) en sağlam yöntemdir. WMTS'de düz servis adresi yapıştırırsanız TileMatrixSet (ops.) ve Görüntü biçimi (PNG/JPEG) alanları belirir; bunlar sunucunun ilan ettiği değerlerle eşleşmelidir. Yalnızca https:// ile başlayan, internete açık adresler kabul edilir.

Katman ekleme adım adım

1. Haritanın sağ alt köşesindeki Harici katmanlar düğmesine tıklayın; açılan pencerenin altındaki WMTS / WMS ekle düğmesi ekleme penceresini açar.
2. Harici katman (WMTS/TMS/WMS) penceresinde üstten servis türünü seçin, bir Ad verin ve Servis URL alanına adresi yapıştırın. Adres yazılırken güvenlik kontrolü anında yapılır; sorun varsa uyarı adresin hemen altında çıkar.
3. Katman adını bilmiyorsanız Sunucudan katmanları getir düğmesine basın: sunucunun sunduğu katmanlar Bulunan katmanlar listesine gelir, birini seçmeniz yeterlidir.
4. WMS için Katman adı zorunludur; boş bırakırsanız "WMS için katman adı (LAYERS) zorunludur." uyarısı çıkar ve ekleme düğmesi kapalı kalır. WMS sürümü 1.3.0 ya da 1.1.1, koordinat sistemi (CRS) EPSG:3857 ya da EPSG:4326 olarak seçilir; isteğe bağlı Stil (ops.) girilebilir. EPSG:4326 katmanlar haritaya yaklaşık yerleştirilir — sunucu destekliyorsa EPSG:3857 daha doğru sonuç verir.
5. Servis kullanıcı adı/parola ya da erişim anahtarı istiyorsa Kimlik doğrulama (ops.) alanını kullanın. Bilgiler şifrelenerek saklanır, yalnız karo isteklerinde kullanılır ve bir daha ekranda gösterilmez.
6. Katman ekle deyin. Katman haritada belirir; adresteki ek parametreler (örneğin TIME=2023-06-01) korunur.

Elinizde deneyecek servis yoksa NASA GIBS örneğiyle doldur bağlantısı formu çalışan bir uydu görüntüsü servisiyle doldurur — akışı görmenin en kısa yolu.

Eklenen katmanı yönetme

Katmanlar hem sağ alt köşedeki Harici katmanlar penceresinde hem de ekleme penceresinin Eklenenler sekmesinde listelenir. Her satırda Göster / Gizle anahtarı ve Opaklık kaydırıcısı bulunur; yeni katman %85 opaklıkla gelir, böylece altındaki ortofoto hafifçe görünmeye devam eder. Katmanı kaldırmak için Eklenenler sekmesindeki Sil düğmesini kullanın.

Sık kullanılan üç senaryo:

• İmar / kadastro altlığı: belediyenin plan servisini ekleyin, opaklığı %40–50'ye çekin; sınırlar kendi ortofotonuzun üstünde okunur. Türkiye'de parsel sınırlarını servis eklemeden de getirebilirsiniz — bkz. TKGM parsel sorgulama.
• Uydu karşılaştırması: farklı tarihli bir uydu servisi ekleyip göster/gizle ile kendi uçuşunuzun ortofotosuyla karşılaştırın.
• Kurum servisi: kurumunuzun kendi yayını erişim anahtarı istiyorsa kimlik doğrulama alanı bunun içindir.

Paylaşımda harici katmanlar

Paylaşım penceresinde dosyaların yanında bir Harici katmanlar bölümü vardır; pakete girecek katmanları tek tek işaretlersiniz. Alıcı katmanı salt okunur görür: sağ alt köşedeki panelden kendi ekranında göster/gizle yapabilir ve opaklığı değiştirebilir, ama katman ekleyemez ya da silemez. Katmanın karo trafiği proje sahibinin kotasından düşer. Paylaşım kuralları için: PIN korumalı paylaşım.

Sınırlar ve sorun giderme

Durum	Ne olur
Ücretsiz paket	Ekleme kapalı — ekleme düğmesi görünmez; Profesyonel paket gerekir
Misafir (paylaşım alıcısı)	Ekleyemez, yalnız görür
Günlük trafik	Katman başına günde 1 GB karo trafiği; aşılınca "Bu katman için günlük kota aşıldı." uyarısı, ertesi gün kendiliğinden açılır
Tek karo boyutu	En fazla 5 MB; üstü "Sunucu çok büyük bir yanıt döndü (limit aşıldı)."
Yanıt süresi	Sunucu 8 saniyede yanıt vermezse "Sunucu yanıt vermedi (timeout)."

Uyarı metinleri ve çözümleri:

Uyarı	Yapılacak
URL biçimi geçersiz. / Yalnızca https:// servisleri desteklenir.	Adresi servis sayfasından olduğu gibi kopyalayın; http:// adresler kabul edilmez
Özel/iç ağ IP adresleri desteklenmiyor.	Servis internete açık olmalı; yalnız kurum içi ağdan erişilen yayınlar eklenemez
Sunucuya erişilemedi.	Adresi tarayıcıda açıp servisin çalıştığını doğrulayın
Sunucudan katman bulunamadı.	Servis türü yanlış olabilir (WMS yerine WMTS gibi); türü değiştirip yeniden getirin
Sunucu beklenen tile biçimini döndürmedi.	WMS'de katman adını, WMTS'de matris kümesi ve görüntü biçimini kontrol edin
Sunucu hatası (OGC): katman/matris kümesi/biçim uyuşmuyor olabilir.	Katman adı, TileMatrixSet ve PNG/JPEG seçimi sunucunun ilan ettiğiyle aynı olmalı
Katman eklendi ama harita boş	Katmanın kapsadığı bölgeye gidin; WMS'de EPSG:4326 seçtiyseniz EPSG:3857'yi deneyin

Sık sorulanlar

Soru	Yanıt
Jeton harcar mı?	Hayır; görüntüleme jetonsuzdur
Depolama kotamdan düşer mi?	Hayır — karolar saklanmaz, her açılışta servisten gelir
Şifreli servis ekleyebilir miyim?	Evet; kullanıcı adı/parola ya da erişim anahtarıyla, bilgiler şifreli saklanır
Alıcı katmanı değiştirebilir mi?	Yalnız kendi ekranında göster/gizle ve opaklık; ekleme/silme yok
Hangi adres en sağlam?	{z}/{x}/{y} şablonlu karo adresi
Ücretsiz pakette var mı?	Hayır; Profesyonel paket gerekir