LAS/LAZ Nedir? Nokta Bulutu Formatları Rehberi

LiDAR tarayıcılar ve fotogrametri yazılımları milyonlarca üç boyutlu noktadan oluşan nokta bulutları üretir. Bu verinin fiilî standardı LAS formatı ve onun sıkıştırılmış hâli LAZ'dır. Bu rehber iki formatı, içlerinde ne taşıdıklarını ve CartaX'te nasıl görüntülendiklerini anlatır.

LAS formatı

LAS (LASer file format), ASPRS tarafından standartlaştırılmış açık bir ikili formattır. Her nokta için en az X-Y-Z koordinatını taşır; çoğu dosyada ek olarak şunlar bulunur:

• Yoğunluk (intensity): lazer geri dönüş şiddeti
• Sınıf (classification): zemin, bitki örtüsü, bina gibi ASPRS sınıf kodları
• Renk (RGB): fotogrametrik veya kamera-eşlenmiş üretimlerde
• GPS zamanı ve geri dönüş numarası: çoklu-dönüş LiDAR analizleri için

Dosya başlığında koordinat referans sistemi (CRS) ve kapsam (extent) bilgisi yer alır — CartaX konumlandırmayı bu bilgiden yapar.

LAZ: sıkıştırılmış LAS

LAZ, LAS'ın kayıpsız sıkıştırılmış hâlidir; tipik olarak %75-90 daha küçüktür ve içerik olarak birebir aynıdır. Saha diskinden buluta taşınacak veri için neredeyse her zaman LAZ tercih edilir: aynı nokta bulutu, çok daha kısa yükleme süresi.

Pratik kural: Elinizde LAS varsa ve yükleme süreniz önemliyse, önce LAZ'a dönüştürmek (ör. üretim yazılımınızın dışa aktarma seçeneğiyle) toplam süreyi belirgin kısaltır.

CartaX'te LAS/LAZ görüntüleme

CartaX'e LAS veya LAZ dosyanızı doğrudan yükleyebilirsiniz; bulutta tarayıcı-dostu octree yapısına dönüştürülür ve harita sahnesinde akıcı biçimde açılır. Kurulum, eklenti veya güçlü bir iş istasyonu gerekmez — görüntüleme her cihazın tarayıcısında çalışır.

Dönüşüm sınırı tek dosyada 5 GB / 150 milyon noktadır (tüm limitler: Desteklenen Formatlar). Görüntüleyicide sınıf ve yükseklik filtreleri, kesit ve ölçüm araçları hazırdır.

Daha büyük veri setleri: hazır octree yolu

150 milyon noktayı aşan projelerde veriyi masaüstünde octree'ye dönüştürüp "hazır octree" olarak yükleyebilirsiniz; bu yol işlem jetonu kullanmaz ve yalnız depolama kotanıza tabidir. CartaX Studio bu dönüşümü kendi bilgisayarınızda tek adımda yapar.

Özet

Soru	Yanıt
LAS mı LAZ mı?	Aynı veri; LAZ %75-90 küçük — yükleme için LAZ
Sınır ne?	Dönüşümde 5 GB / 150M nokta; hazır octree'de depolama kotanız
Kurulum gerekir mi?	Hayır — görüntüleme tamamen tarayıcıda
Renk/sınıf korunur mu?	Evet; sınıf ve yükseklik filtreleri görüntüleyicide kullanılabilir