LAS/LAZ Nedir? Nokta Bulutu Formatları Rehberi
LAS ve LAZ dosya formatları arasındaki fark, nokta bulutu verisinin yapısı ve LAS/LAZ dosyalarını kurulumsuz, tarayıcıda nasıl görüntüleyeceğiniz.
2026-08-17 · 2 dk okuma
LiDAR tarayıcılar ve fotogrametri yazılımları milyonlarca üç boyutlu noktadan oluşan nokta bulutları üretir. Bu verinin fiilî standardı LAS formatı ve onun sıkıştırılmış hâli LAZ'dır. Bu rehber iki formatı, içlerinde ne taşıdıklarını ve CartaX'te nasıl görüntülendiklerini anlatır.
LAS formatı
LAS (LASer file format), ASPRS tarafından standartlaştırılmış açık bir ikili formattır. Her nokta için en az X-Y-Z koordinatını taşır; çoğu dosyada ek olarak şunlar bulunur:
- Yoğunluk (intensity): lazer geri dönüş şiddeti
- Sınıf (classification): zemin, bitki örtüsü, bina gibi ASPRS sınıf kodları
- Renk (RGB): fotogrametrik veya kamera-eşlenmiş üretimlerde
- GPS zamanı ve geri dönüş numarası: çoklu-dönüş LiDAR analizleri için
Dosya başlığında koordinat referans sistemi (CRS) ve kapsam (extent) bilgisi yer alır — CartaX konumlandırmayı bu bilgiden yapar.
LAZ: sıkıştırılmış LAS
LAZ, LAS'ın kayıpsız sıkıştırılmış hâlidir; tipik olarak %75-90 daha küçüktür ve içerik olarak birebir aynıdır. Saha diskinden buluta taşınacak veri için neredeyse her zaman LAZ tercih edilir: aynı nokta bulutu, çok daha kısa yükleme süresi.
Pratik kural: Elinizde LAS varsa ve yükleme süreniz önemliyse, önce LAZ'a dönüştürmek (ör. üretim yazılımınızın dışa aktarma seçeneğiyle) toplam süreyi belirgin kısaltır.
CartaX'te LAS/LAZ görüntüleme
Profesyonel pakette LAS veya LAZ dosyanızı CartaX'e doğrudan yükleyebilirsiniz; bulutta tarayıcı-dostu octree yapısına dönüştürülür (işlem jetonu kullanır) ve harita sahnesinde akıcı biçimde açılır. Ücretsiz pakette bulut dönüşümü kapalıdır; dönüşümü CartaX Studio ile kendi bilgisayarınızda yapıp hazır octree'yi yükleyin. Kurulum, eklenti veya güçlü bir iş istasyonu gerekmez — görüntüleme her cihazın tarayıcısında çalışır.
Dönüşüm sınırı tek dosyada 5 GB / 150 milyon noktadır (tüm limitler: Desteklenen Formatlar). Görüntüleyicide sınıf filtresi, yükseklik renk modu, kesit ve ölçüm araçları hazırdır.
Daha büyük veri setleri: hazır octree yolu
150 milyon noktayı aşan projelerde veriyi masaüstünde octree'ye dönüştürüp "hazır octree" olarak yükleyebilirsiniz; bu yol işlem jetonu kullanmaz. Hazır octree için ayrı bir boyut tavanı yoktur, yalnız depolama kotanız geçerlidir; CartaX Studio dönüşümü kendi bilgisayarınızda tek adımda yapar ve çıktıyı kendisi yükler — büyük veri setlerinin yolu budur.
Özet
| Soru | Yanıt |
|---|---|
| LAS mı LAZ mı? | Aynı veri; LAZ %75-90 küçük — yükleme için LAZ |
| Sınır ne? | Bulut dönüşümünde 5 GB / 150M nokta (Profesyonel); hazır octree yalnız depolama kotanız (Studio ile ham dosya boyutu sınırsız) |
| Kurulum gerekir mi? | Hayır — görüntüleme tamamen tarayıcıda |
| Renk/sınıf korunur mu? | Evet; sınıf filtresi ve yükseklik renk modu görüntüleyicide kullanılabilir |