Sınıflar: Ortofoto Üzerinde Yapay Zekâ ile Otomatik Nesne Tanıma

Taze bir ortofoto güzel bir resimdir ama tek başına envanter vermez: sahadaki araçları saymak, çatı alanlarını toplamak ya da yolların ne kadar yer kapladığını bulmak için her nesneyi elle çizmeniz gerekir. Sınıflar bu işi sizin yerinize yapar — CartaX, bulutta üretilen ortofotoda bina, yol, araç, su gibi nesneleri kendiliğinden tanır; siz haritada tıklar, adet ve alanı okursunuz.

Hangi nesneler tanınır?

Sınıf	Ne yakalar
Bina	Çatı ayak izleri, yapılar
Yol	Asfalt ve stabilize yol yüzeyleri
Bitki örtüsü	Ağaç, çalı ve çim alanları
Su	Gölet, kanal, havuz
Araç	Otomobil, kamyon, iş makinesi
İnsan yapımı	Konteyner, beton saha, platform gibi diğer yapay nesneler
Tarla	Ekili ve sürülmüş alanlar
Kablo	Enerji ve iletişim hatları
Özel	Sizin aradığınız ek nesneler (aşağıda)

Özel sınıfı sizin tarifinizle oluşur. Bulut üretimini başlatırken Veri yükle penceresindeki Fotogrametri kartında Ek nesneler (isteğe bağlı) alanına aramak istediğiniz nesneleri yazarsınız — sera, silo, tel örgü gibi. Bilinen Türkçe kelimeler kendiliğinden çevrilir; sözlükte olmayan bir nesneyi İngilizce yazın. Bulunanlar ortofotoda "Özel" sınıfı olarak gelir.

Sınıflar penceresini açma

Sınıf çıktısı olan ortofoto katmanının satırında, Daha fazla (üç nokta) düğmesinin hemen yanında bir Sınıflar düğmesi görünür. Bu düğme yalnız CartaX'in ürettiği ve sınıfı olan ortofotolarda çıkar (bulutta ya da CartaX Studio 0.6+ ile bu bilgisayarda); dışarıdan yüklediğiniz bir ortofotoda yoktur.

Düğme küçük, sürüklenebilir bir pencere açar; üst kenarından tutup haritada istediğiniz yere taşıyabilirsiniz. Her sınıf için:

• renk kutusu — tıklayıp o sınıfın rengini değiştirebilirsiniz; seçiminiz bu tarayıcıda hatırlanır ve yalnız sizin görüntünüzü etkiler (veriye ve paylaşıma karışmaz),
• göster / gizle anahtarı,
• adet (kaç nesne bulundu),
• ölçü — bina, araç, tarla gibi alan sınıflarında toplam alan (1 hektarın altında m², üstünde ha); yol ve kablo gibi çizgisel sınıflarda toplam uzunluk (1 km altında m, üstünde km).

Bir yolun alanı ya da çevresi işinize yaramaz — yolun bilgisi kaç metre olduğudur; pencere de rozet de bu yüzden çizgisel sınıflarda uzunluk gösterir.

Kaynak: Nokta bulutu ya da Ortofoto

Bazı üretimlerde pencerenin üstünde küçük bir Kaynak seçici çıkar: Nokta bulutu ve Ortofoto. İkisi de aynı yapay zekâ etiketlerinden doğar, farkı nereye düşürüldükleridir.

• Nokta bulutu — sınıflar üç boyutlu noktalardan çıkarılır. Yapıların sınırları arazi yüzeyine oturur; hacimli nesnelerde daha sadıktır.
• Ortofoto — aynı etiketler doğrudan yüzey modeline düşürülür. İnce nesnelerde (özellikle kablo ve küçük araçlar) belirgin biçimde daha fazlasını yakalar, çünkü bir teli üç boyutlu olarak kurmak zordur ama fotoğrafta apaçık görünür.

Varsayılan ortofotodur. Aynı sahada ölçtük: kablo 217 metreden 918 metreye çıkıyor, araç ve konteyner sınırları daha isabetli oluyor. Fark yapısaldır — bir teli üç boyutlu kurmak zordur, fotoğrafta ise apaçık görünür. Nokta bulutu kaynağı yine de duruyor: yüzey modelinde boşluk olan bir sahada orada etiket çıkmaz, o zaman ikinci kaynak işinize yarar.

Seçici yalnız her iki çıktı da üretilmişse görünür. Değiştirdiğinizde açık katmanlar haritadan kaldırılır ve yeni kaynaktan yeniden çizilir — böylece ikisini üst üste değil, yan yana kıyaslarsınız.

Pencerenin altındaki toplam alan yalnız alan sınıflarını toplar (yol ve kablo bu toplama girmez — uzunlukla alanı toplamak anlamlı bir sayı üretmez). Sınıflar başlangıçta gizlidir; harita, siz açana kadar renkli poligonlarla dolmaz.

Haritada tıklayarak keşfetme

En hızlı yol tıklamaktır. Pencere açıkken haritada bir nesneye — bir konteynere, bir araca, bir binaya — tıklayın:

1. O nesnenin sınıfı gizliyse kendiliğinden görünür olur.
2. Nesnenin üstünde bir rozet çıkar.

Rozet, nesnenin türüne göre farklı şey yazar:

• Alan sınıfları (bina, araç, insan yapımı, tarla, su, bitki örtüsü): "Bina · 1.240 m² · Çevre 148 m". Şekil sadeyse — dört, beş, altı köşeli bir ayak izi — kenar uzunlukları da tek tek yazılır.
• Çizgisel sınıflar (yol, kablo): "Yol · 254 m (≈2,8 m genişlik)". Çevre ve köşe listesi gösterilmez.

Otomatik tanınan poligonlar çoğu zaman yüzlerce köşe taşır (bir yol için ortalama 190 köşe ölçtük); o listeyi basmak bilgi değil gürültü olurdu. Kenar uzunlukları bu yüzden yalnız gerçekten sade şekillerde çıkar. Rozeti köşesindeki kapat düğmesiyle kapatırsınız.

Katman listesine karışmaz, ölçümü bozmaz

Sınıflar birer vektör katmanı olarak katman listesine düşmez. Ölçümleriniz katmanlara bağlı çalıştığı için bu bilinçli bir tercihtir: yüzlerce otomatik poligon listeyi şişirmez, paylaşım ve ölçüm kayıtlarınıza karışmaz. Sınıflar penceresini kapattığınızda harita eski hâline döner; ölçümleriniz olduğu gibi kalır.

Nokta bulutunda sınıflar

Aynı üretimden gelen nokta bulutunda da sınıflar vardır. Nokta bulutu görüntüleyicisindeki Sınıflandırma panelinde Zemin, Bitki (düşük / yüksek), Yapı, Yol Yüzeyi, Su, Araç, İnsan Yapımı ve Tel İletken sınıfları kendi rengiyle listelenir; her birini Göster / Gizle ile tek tek açıp kapatırsınız. Bitki örtüsünü gizleyip yalnız zemini bırakmak ya da yalnız yapıları göstermek bir tıktır.

Nerede işe yarar?

• Saha envanteri — şantiyede kaç araç var, kaç yapı ayakta: pencereyi açın, adetleri okuyun.
• Alan dökümü — bitki örtüsü, yol ve bina alanlarını hektar olarak raporlayın.
• Sunum — müşteriye "binalar mavi, yollar gri" görünümünü canlı gösterin; tıklayınca alan çıksın.

Nasıl elde edilir?

Sınıflar, Profesyonel paketteki bulut fotogrametri üretimiyle birlikte gelir; ayrı bir düğme ya da ek ücret yoktur. CartaX Studio ile yerel üretimde ve dışarıdan yüklenen ortofotolarda Sınıflar üretilmez.

İlgili rehberler

• Bulutta fotogrametri üretimi
• CartaX Studio ile yerel üretim
• Nokta bulutunu tarayıcıda görüntüleme
• Planlar ve jetonlar

Sık sorulanlar

Soru	Yanıt
Sınıflar düğmesi görünmüyor.	Yalnız CartaX'in ürettiği ve sınıfı olan ortofotolarda çıkar. Üretimde Segmentasyon'u seçmiş olmanız gerekir; Studio'da bu ayrıca NVIDIA ekran kartı ister. Dışarıdan yüklediğiniz ortofotoda düğme yoktur.
Sınıflar neden başta gizli?	Harita temiz kalsın diye; nesneye tıklayınca ilgili sınıf kendiliğinden açılır.
Sınıfları düzenleyebilir miyim?	Sonuçlar otomatiktir; pencereden gösterip gizlersiniz.
Ölçümlerimi etkiler mi?	Hayır; sınıflar katman listesine girmez, ölçüm kayıtlarına karışmaz.
Özel sınıfa ne yazmalıyım?	Aradığınız nesnenin adını (sera, silo, tel örgü); bilinmeyen kelimeleri İngilizce yazın.
Nokta bulutunda da var mı?	Evet; Sınıflandırma panelinden her sınıf ayrı açılıp kapatılır.
Ek jeton ister mi?	Hayır; bulut üretiminin ücretine dahildir.